u Greece (希臘) sa i labu nu O-cuo, itiza i 39 00 N, 22 00 E

Flag of Greece.svg
u hata nu Greece

u ahebal nu lala' mapulung sa 131,957 sq km

u ahebal nu lala'ay sa 130,647 sq km, u ahebal nu nanumay sa 1,310 sq km.

hamin nu tademaw sa 10,773,253.

kakalukan umah sa 63.40%, kilakilangan umah sa 30.50%, zumaay henay umah sa 6.10%.

caay kamu cabaya a kanatla nu Taywan.

希臘共和國,是位於歐洲東南部的跨大洲國家。希臘位於歐洲、亞洲和非洲的十字路口,其位於巴爾幹半島南端,戰略地位重要, 2019年其人口為1,080萬。雅典為希臘首都及最大城市,塞薩洛尼基為第二大城市。

u aenengan nu Si-la kapulungan patizeng a kanatal (希臘共和國), i nuwali-timul nu O-cuo (歐洲), miawasay tu ta-cu (大洲) a kanatal, u kakapikuan nu zazan nu O-Cuo (歐洲), Ya-cuo (亞洲) atu Fey-cuo (非洲), i nutimulan aca nu Pal-kang pankiway a subal (巴爾幹半島), yu kalalaisan sa u satabakiay a sasakamuan itini.

2019 a mihcaan katuud nu tademaw nuheni sa, makalala 1,080 mang (萬), tapang atu satabakiay a tuse sa u Ya-tian (雅典) hananay, kilul sa u Say-sa-lu-ni-ki (塞薩洛尼基) a tuse.

愛琴海位於希臘本土東側,希臘海岸線長達13,676公里(8,498英里)。希臘擁有大量島嶼,其中227個島嶼有人居住,自公元前270,000年起即有人居住,希臘為世界上歷史最悠久的國家之一,其被稱作西方文明的搖籃,希臘擁有18項世界遺產。

i tapiingan nuwalian nu lala'ay nu Si-la (希臘), itini izaw ku katinengan i kitakit a bayu nuheni u Iy-cing a bayu(愛琴海), tanayu'ku dadipasan nu Si-la u(希臘),  makaala 13,676 Km, atu yadah ku subal nu Si-la (希臘) aca, ya sitademaw  muenengay a subal sa makaala 227 ku subal, nanutayaw ayaway i kung-yuan (公元) 270,000 a mihcaan sitademaw  muenengay itiza. sisa u Si-la (希臘) u kalicacayay matenesay silikesiay a kanatal, u nu saetipan selalacian tananuyan  han , hatiniay katenes nu Si-la (希臘), sisa izaw ku sabaw-waluay mahizaay tu ku piazih nu paykitakitay masiwatiday nu  babalaki  a lacul.

siwkay nu Si-Lamikawaway-kalumyiti

tapang tusu nu kanatal (首都)mikawaway-kalumyiti

u tapang tusu nu kanatal sa u Athens.

雅典是希臘首都,也是希臘最大的城市。雅典位於巴爾幹半島南端,是世界上最老的城市之一,至今仍保留了很多歷史遺蹟和大量的藝術作品,其中最著名的是雅典衛城的帕提農神廟,是西方文化的象徵。雅典是現代奧運會起源的地方。1896年曾舉辦過第一屆夏季奧運會。

u tapang atu satabakiay a tuse nu Si-la (希臘) ku Ya-ten(雅典) , kakitizaan nina tuse i nutimulan nu Pal-kang pakiway a subal (巴爾幹半島), u kalicacayay matenesay a tuse i kitakit, katukuh ayza yadah ku masupeday silikesiay masiwatiday a luma'luma'an  atu nalimaan a nisagna'an, katiengan taazih a nisanga'an sa itizaay i Ya-dian wey-cen (雅典衛城), u Pa-ti-nung dietu a biyu (帕提農神廟), u matatungusay nu i etipay a lalangawan.

itini i Ya-tian (雅典) malalalangawan a kakitizaan nu ayzaay a Aw-yung-huey (奧運會), atu i 1896 a mihcaan napalekal tu saayaway nu laluday a Aw-yung-huey (奧運會) kina tuse.[1]

kakininan nu kanatal demiad (國家紀念日)mikawaway-kalumyiti

kakining nu kanatal demiad sa 25 bulad 3 demiad.

tabakiay a tapang nu kanatal (元首)mikawaway-kalumyiti

u tabakiay a tapang nu kanatal (cung-tung) ayza sa ci Prokopis Pavlopoulos, micakat a demiad sa i 2015 a mihca 3 bulad 13 demiad.

sakalala'ay (地理)mikawaway-kalumyiti

該國由巴爾幹半島南端的伯羅奔尼撒半島作為主體,包括克里特島、羅德島及其他愛琴海島嶼。

u angangan nu Si-la (希臘), i timulay nu Pa-el-kang kumay (巴爾幹半島) a Pu-lu-peng-ni-sa a kumay (伯羅奔尼撒半島), itini izaw ku Ke-li-te a subal (克里特島), Luo-te a subal (羅德島) atu zumaay i Ay-cing a bayu a subal namin (愛琴海島嶼).

misademiaday (氣候)mikawaway-kalumyiti

希臘屬地中海型氣候。此氣候最大特徵為夏乾冬雨,因此除冬季外,幾乎不會下雨。全境日照充足。

mahizaay nu Ti-cung-hay-sing( 地中海型) ku kasademiad nu Si-la (希臘) ,maheniay a misademiaday , maacakacakay i lalud,maudadudaday i kasienawan , i kasienawan maudad adada', sisa tanengay ku nupacilal nu dedemiad ,caayay ka hinaudadudad, i kasienawan adada’ maudad.[2]

kalisiway (經濟)mikawaway-kalumyiti

2010年2月,希臘政府欠債3千億歐元,2014年, 希臘宣布破產。

2010 a mihcaan tusa a bulad,Si-la (希臘) a cen-hu (政府), namicaliw tu tu O-yuan (歐元) i O-Cuo a malasacabayay (歐盟), zayhan naynayay tu ku tatungusan nuheni panukas tu nicaliwan i O-Cuo a malasacabayay (歐盟), ya kalisiw makaala tuluay malebut a yi (千億),sisa katukuh i 2014 a mihcaan pathkal tu kamu ku cen-hu (政府) nuheni mapingku (破產) tu kuheni sa.[3]

kakalukan (農業)mikawaway-kalumyiti

農產品以橄欖、棉花和菸草為三大支柱。希臘還出產一種著名的乳製品——羊奶酪,世界各地習慣性地將羊奶酪成為「希臘式奶酪」。

u nikalukan a tutuud nuheni ,izaw ku tuluay matatungusay a tuud, tinaku cukana (橄欖), kupa (棉花) atu tabaku (菸草), izaw aca ku katinengan nipatahkal a tuud , uyza payni nu siziay a cacucuwan a nisanga'an-Siziay cis (羊奶酪) hananay, mahiniay a tuud pangangan sa u Si-la-Se Cis (希臘式奶酪) han.[4]

macacubelisay a sapiculu’a kawaw (交通運輸業)mikawaway-kalumyiti

國內運輸以公路和海運為主,希臘本土和個島嶼之間的空運飛速發展,有7家私人航空公司.

i lalabuay nu kanatal nu Si-la (希臘) , u payniay i zazanay atu bayuay ku sasakamuan.

sakatatayzaen i lala’ay nu Si-la (希臘) tu tayzaay i subasubalan macakatay tu ku hikukiay a macacubelisay a sapiculu’a kawaw tu , papitu tu ku sihikukiay nu luma’ay a Kungse(公司) itiza.[5]

aidangan (旅遊業)mikawaway-kalumyiti

希臘的旅遊業非常興旺。每年來希臘的外國遊客約1,600萬人次,超過希臘的總人口數。

u aidangan i Si-la (希臘) macakat tu ayza, paymihcaan makaala 1,600 a mang(萬) ku tayniay midangay a datademaw, macabi’en tu ku katutd nu tademaw nu Si-la (希臘) 1,080 a mang (萬).[6]

likisi (歷史)mikawaway-kalumyiti

1828年希臘獨立戰爭結束後,希臘在1833年建立君主政權。1923~1927年間,希臘從君主制變為共和國。

1981年希臘正式加入歐洲共同體並在2001年接受歐元作為貨幣。

1828 a mihcaan nazikuzan malalais i pipangangan nuheni sa, i 1833 a mihcaan napatizeng tu Cing-cu-ceng-ti (君主政權), u cing-cu (君主) adada’ ku matatungusy mikuwanay tu lalabu' nu Si-la (希臘) a kanatal, nika katukuh i 1923~1927 a mihcaan, masumad mala makakitikitinay katuuday ku tademaw mapulung mikuwanay tu Si-la (希臘) a kanatal tu.

1981 a mihcaan micumud tu O-cu0 lalecaday a kasaupu (歐洲共同體), atu i 2001 a mihcaan u O-Yuan (歐元) ku sasakalisiwen nuheni.[7]

lalangawanmikawaway-kalumyiti

pilaylay (運動)

馬拉松(英語:marathon)是一項考驗耐力的長跑運動。這項運動的名稱來自公元前490年古希臘時代雅典與波斯之間的馬拉松戰役。相傳希臘在這場戰役中擊敗波斯軍隊,雅典士兵菲迪皮德斯為了傳達獲勝訊息,由馬拉松平原跑回雅典報捷,之後過世。

馬拉松在1896年的首屆奧林匹克運動會中已列為正式競賽項目之一,但長度並沒有精確固定。

前幾屆奧運會的馬拉松比賽長度大約是40公里(25英里)。

直到1921年,馬拉松的長度才被嚴格規定為42公里195米或26英里385碼,而這個標準一直沿用至今天。

現考慮近年地球氣候熱化,部份賽程改成半馬。

ma-la-sung (馬拉松) hananay sa, u mitanengay tu icelang nu uzip, u satanayu'ay nu dadaduba'en kyini. kina ma-la-sung (馬拉松) a daduba'an, payni i nanutawya i Kung-yuan (公元) 490 a mihcaan babalakiay nu Si-laay (希臘) a zitay, makayza namalalais ku Ya-ten(雅典)atu Pu-se (波斯) i ma-la-sung a kalalaisan (馬拉松戰役).

sikamu kina ma-la-sung a kalalaisan (馬拉松戰役), namadademec ku hitay nu Ya-ten(雅典) atu Pu-se (波斯), zikuzan mademec ku Ya-tian (雅典) .

Izaw kiya hitay ci Huey-ti-pi-des (菲德皮德斯) hananay, namakayza i Malasung (馬拉松) a enal, maydih a tayza i Ya-tian (雅典), pasubana' tu binawlan mademec tu nu Ya-tian (雅典) ku Pu-se (波斯), zayhan katukuh i Ya-tian (雅典), alaw mapatay satu ciniza.

1896 a mihecaan i saayaway nu Aw-Lin-Pi-Ke pilaylay a hey (奧林匹克運動會), malatatenga'ay tu a kacacabi'an tu ku ma-la-sung (馬拉松), nika hacica ku cacabi'an tu tanayu', caay henay ka izaw ku kazazatengan .

nika nanuayaway a Aw-Lin-Pi-Ke pilaylay a hey (奧林匹克運動會), yu macacabi'tu ma-la-sung (馬拉松) sa, makaala 40 km (25 in-li [英里]) ku cacabi'an tu tanayu'.

katukuh i 1921 a mihcaan cacabi'an tu tanayu'nu ma-la-sung (馬拉松) makaala tu 42 km (26 In- li), 385 ma (碼),kina 42 km cacabi'an tu tanayu' hiza satu katukuh ayza.

nika akuti'akuti'tu ku misademiad numita, sisa misazuma tu kawaw, pankuiw han ku dadaduba'en ayza.

現時全世界每年舉行的馬拉松比賽超過八百個。

paymihcaan madademeay maduba'ay tu ma-la-sung (馬拉松) a kanatal malakuwit tu pituay a lasubu i kitakit, kanamuhan a sapilaylay kuma-la-sung (馬拉松).[8]

misaluma'ay (建築)mikawaway-kalumyiti

希臘的石頭藝術很著名,主要有石頭建築和石頭雕刻。

古希臘最主要的大型建築是神廟。希臘神廟的建築特點是廣泛地運用石柱。

katineng'an ku nalima'an nu baetu nu Si-la (希臘), wiza ya nu baetu a misaluma'ay atu hanu u baetu a nituktukan ku sasakamuen.

i sumamad nu Si-la (希臘) satabakiay a misaluma'ay sa u Biu nu Dietu (神廟), sapaukak tu Biu nu Dietu (神廟) hanu u baetu ku yadahay.[9]

malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinenganmikawaway-kalumyiti