Moldova (摩爾多瓦)

Flag of Moldova.svg
u hata nu Moldova (摩爾多瓦)

u Moldova (Mo-El-Do-Wa 摩爾多瓦) sa i labu nu Europe, itiza i 47 00 N, 29 00 E

u ahebal nu lala’ mapulung sa izaw ku 33,851 km2.

u ahebal nu lala'ay sa izaw ku 32,891 km2, u ahebal nu nanumay sa izaw ku 960 km2, hamin nu tademawan sa 3,510,485.

u Moldova (Mo-El-Do-Wa 摩爾多瓦) sa i labu nu Europe, itiza i 47 00 N, 29 00 E

kakalukan umah sa 74.90%, kilakilangan umah sa 11.90%, zumaay henay umah sa 13.20%.

tapang tusu nu kanatal (首都)mikawaway-kalumyiti

u tapang tusu nu kanatal sa u Chisinau (基希涅夫).

kakininan nu kanatal demiad (國家紀念日)mikawaway-kalumyiti

kakining nu kanatal demiad sa 27 bulad 8 demiad.

tabakiay a tapang nu kanatal (元首)mikawaway-kalumyiti

u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Maia Sandu (Maya.Santu 馬婭·桑杜), 1972 a mihca 5 a bulad 24 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Moldova (摩爾多瓦) ayza, micakat a demiad sa i 2020 a mihca 12 bulad 24 demiad.

cunli (總理)mikawaway-kalumyiti

u cunli nu Moldova (摩爾多瓦) ayza sa ci Aureliu Ciocoi (奧雷爾·喬科伊), micakat a demiad sa i 2020 a mihcaan 12 bulad 31 demiad.

Ocuo sapakuyucay nu kanatal 歐洲最貧窮的國家mikawaway-kalumyiti

提到摩爾多瓦這個國家,恐怕大多數人的第一反應是沒聽說過。這個東歐小國在世界上的存在感確實很低。

tahsakamu tina Moldova (摩爾多瓦) a kanatalan, katuud a kayhaw kucaay a paka tengil tina kanatalan, nina Tu-no (東歐) adidi'ay a kanatal itini i kitakit caay katineng.

論人口,摩爾多瓦只有區區三百多萬人,而領土面積相當的荷蘭卻有一千六百萬人。論經濟,摩爾多瓦排歐洲倒數第一,人均國內生產總值只有不到2000美元,是中國的三分之一,比烏克蘭、科索沃還要低。

tademaw nuheni, i Moldova (摩爾多瓦) tulu a lasubu ku pina dada’ kyayu tademaw, u kakitidaan tu lala' hatida u He-Lan (荷蘭) hatida cacay a malebut enem kupina a mang kuyu tademaw. sakaudip hantu nu Moldova (摩爾多瓦) i Europe (歐洲) ku sausi u sadikuday tu a maudip, nu cacayay nuheni tu sakaudip han caay pakaala tu tusa a malebut nu A-Mi-Li-Ka (美國) a kalisiw, nu layak a saka tulu nu cacayay, mikisaba’ henay tu U-Ke-Lan (烏克蘭), Ke-Suo-Wou (科索沃).

likisi nu Moldova (摩爾多瓦) 歷史上的摩爾多瓦mikawaway-kalumyiti

摩爾多瓦和羅馬尼亞淵源深厚,因為摩爾多瓦的大多數居民都是將羅曼語的羅馬尼亞人。

Moldova (摩爾多瓦) Romania (羅馬尼亞) tadacabay kunu heni, Moldova (摩爾多瓦) katuuday nu niyadu'ay a tademaw nuheni sa u Luo-man (羅曼) a kamu nu Romania (羅馬尼亞) a tademaw.歷史上的摩爾多瓦地區包含了喀爾巴阡山到普魯特河之間的西半部分,和普魯特河到德涅斯特河的東半部分,其中東半部分又叫比薩拉比亞(Bessarabia)。

likisi nu Moldova (摩爾多瓦) kitidaan kapulungan Ke-El-Pa-Cin (喀爾巴阡) buyu’ katukuh Pu-lu-te’sauwac (普魯特河) katukuh Pu-Lu-Te(普魯特) sauwac  mala tusa nu nutipan, atu Pu-Lu-Te(普魯特) sauwac mala tusa nu waliyan, u sakala tusa nu walian u Bi-Sa-La-Bi-Ya (比薩拉比亞).

如今的摩爾多瓦共和國位於比薩拉比亞,位於羅馬尼亞的西半部分也叫摩爾多瓦地區(羅馬尼亞由瓦拉幾亞、摩爾多瓦和特蘭斯凡尼亞組成。

ayda nu Moldova (摩爾多瓦) kunhekuo idai Pi-Sa-La-Bi-Ya (比薩拉比亞) idai Romania (羅馬尼亞) nutipan a pangkiw u Moldova (摩爾多瓦) a kitidaan (Romania 羅馬尼亞) u Wa-La-Ci-Ya (瓦拉幾亞), Moldova (摩爾多瓦) atu Te-Lan-Se-Fan-Ni-Ya (特蘭斯凡尼亞) nika pulungan patideng .

十五世紀中,斯特凡三世統一了從喀爾巴阡山到德涅斯特河的摩爾多瓦公國,並且成功抵抗了奧斯曼帝國的擴張。但是後來奧斯曼帝國還是占領了摩爾多瓦,並統治了兩百多年。

teban nu cacay a bataan idaw ku lima a seci, Se-Te-Fan (斯特凡) sanse palicaden makayda i Ke-El-Pa-Ciyen (喀爾巴阡) buyu' katukuh Te-Nye-Te (德涅斯特) sauwac nu Moldova (摩爾多瓦) kapulunga a kanatal, malaheciya tu miwawies tu Auo-Se-Man-Ti-Kuo (奧斯曼帝國) nu ahebal. nika nikudan satu Auo-Se-Man-Ti-Kuo (奧斯曼帝國) tebungan nida ku Moldova (摩爾多瓦), mikuwan satu tusa a lasubu ku pinapina.

十九世紀初的俄土戰爭中,奧斯曼帝國戰敗並割讓了比薩拉比亞給俄羅斯帝國。

misatadas tu cacay a bataan idaw ku siwa a seci E’se nikalpacawan, mademec ku Auo-Se-Man-Ti-Kuo kilacan pabeli tu Pi-Sa-La-Bi-Ya (比薩拉比亞) sipabeli i El-Luo-Se-Ti-Kuo (俄羅斯帝國)。

二十世紀初,比薩拉比亞短暫獨立,但隨後又被蘇聯重新占領。蘇聯把比薩拉比亞的南半部劃給了烏克蘭,北半部成立了「摩爾達維亞蘇維埃社會主義自治共和國」,也就是現今摩爾多瓦共和國的前身。

Misatadas tu tusa a bataan a seci, apuyu’kunipi siteked nu Pi-Sa-La-Bi-Ya (比薩拉比亞), kilul satu alawan nacanu Su-Liyen (蘇聯). kilacen naca nu Su-Liyen (蘇聯) ku Pi-Sa-La-Bi-Ya (比薩拉比亞) nu malatusa nu timulan kelicen pabeli tu U-Ke-Lan (烏克蘭), mapatideng tu ku amisan「Muo-El-Ta-Wye-Ya-Su-Wye-Ay (摩爾達維亞蘇維埃) nu siakay a kawaw nu kunhekuo」sa nu aydaay nu ayawan nu Moldova (摩爾多瓦) kunhekuo.

Suodu itini i cacay a malebut siwa a lasubu sepat a bataan malawpes 首都在1940年被摧毀mikawaway-kalumyiti

1940年6月紅軍入侵其首都基希訥烏,將比薩拉比亞再次劃入其版圖,並將比薩拉比亞大部分領土與德涅斯特河沿岸的摩爾達維亞蘇維埃社會主義自治共和國合併,

cacay a malebut siwa a lasubu sepat a bataan a mihcaan enem a bulad sumanahay a hitay tebungan nuheni ku sudu Ci-Si-Na-Wu (基希訥烏), kinapinatu a kelicen ku Pi-Sa-La-Bi-Ya (比薩拉比亞), nu hatidaay tu a Pi-Sa-La-Bi-Ya (比薩拉比亞) a lala’ atu Te-Nye-Se-Te (德涅斯特) sauwac  lilis nu Muo-El-Ta-Wye-Ya-Su-Wye-Ay (摩爾達維亞蘇維埃) nu siakay a kawaw nu kunhekuo mapulung.成立摩爾達維亞蘇維埃社會主義共和國,當年10月發生芮氏7.3級地震,摧毀了大部分城市。第二年,德國空軍趕來,把城裡剩下的東西炸成碎片。

patideng tu Muo-El-Ta-Wye-Ya-Su-Wye-Ay (摩爾達維亞蘇維埃)  nu siakay a kawaw nu kunhekuo, tawya pulu’a bulad maninel pitu tin tulu ku tabaki nu ninel, malekep maluyuh naming ku lumalumaan nu duse. saka tusa a mihcaan , tayniya nu kungun nu De-Kuo (德國), nucaayay kaluyuhay nu luma’hamihatu nu Germany (德國) amiluyuh mala enal.

Yasi (雅西) tademaw nu lalangawan 雅西人民文化宮mikawaway-kalumyiti

1944年9月,蘇聯和羅馬尼亞停戰協定規定恢復1940年的蘇聯和羅馬尼亞邊界。1990年6月改稱為摩爾多瓦蘇維埃社會主義共和國。1990年9月2日德涅斯特河沿岸宣布獨立;隨後成立德涅斯特河沿岸摩爾達維亞共和國。

cacay a malebut siwa a lasubu sepat a bataan idaw ku sepat a mihcaan siwa a bulad, Su-Liyen (蘇聯) atu Romania (羅馬尼亞) masaluimengn kuni kalepacawan patideng tu cacay a malebut siwa a lasubu sepad a bataan a mihcaan a Su-Liyen (蘇聯) atu Romania (羅馬尼亞) a lilis. cacay a malebut siwa a lasubu siwa a bataan a mihcaan enem a bulad misumad tu ngangan pangangan han tu「Muo-El-Ta-Wye-Ya-Su-Wye-Ay (摩爾達維亞蘇維埃) nu siakay a kawaw nu kun-he-kuo」.cacay a malebut siwa a lasubu siwa a bataan a mihcaan siwa a bulad tusa a demiad Te-Nye-Se-Te (德涅斯特) sauwac mililisay mihapu misiteked tu sa, kilul sa patidengay tu Te-Nye-Se-Te (德涅斯特) sauwac pililisan tu Muo-e-ta-wi-ya-su-wi-ya (摩爾達維亞蘇維亞) kun-he-kuo.

如今的摩爾多瓦前途未卜,雖然風景秀麗確實,歐洲遊客訪問量最少的國家,如今摩爾多瓦是歐洲的幾個未被普遍承認的國家之一,雖然曾多次公開要求加入俄羅斯聯邦,但是沒有得到俄羅斯的正面回應。

ayda Moldova (摩爾多瓦) caay ka tineng kuni katalaayaw, amica kuni kabangcal nu kakitidaan, Europe (歐洲) saadidiay nu palitay a tademaw nu kanatal. ayda Moldova (摩爾多瓦) u Europe (歐洲) caaya henay kasi wantanay a kanatal, kinapina miyuwkiw mangalay micumud tu E’-luo-se-lanpan (俄羅斯聯邦),katukuh ayda caay henay patukili nu Russia (俄羅斯)。

國家甚至三年沒有總統,直到2012年,摩爾多瓦才選出了老總法官尼古拉·蒂莫夫蒂(Nicolae Timofti)為總統,在917天內首次有了領導人。

蘇聯解體後摩爾多瓦成娼妓之國,10%的婦女涉入其中。

tulu a mihcaan inai ku cungtun nina kanatal, katukuh i tusa a malebut cacay a bataan idaw ku tusa a mihcaan ,Moldova (摩爾多瓦) singkiw satu babalakiay tu fakun ci Ni-Ku-La.Ti-Mo-Fu-Ti (尼古拉·蒂莫夫蒂) amala cungtun.

摩爾多瓦盛產美女,男女比例嚴重失調,二戰結束後,該地區為了保持人口增長,甚至扣留被捕的德國軍戰俘,並且獎勵生產。

bangbangcal ku Moldova (摩爾多瓦) a limecedan, caay kayadah ku tatami nuitidaay, hedek satu kinutasa a malpacaw, mangalay micunus tu tademaw, dakepen nuheni ku hitay nu De-kuo (德國), atu pahubien pakanay.

蘇聯解體後,摩爾多瓦經濟也隨之崩潰,全國約有四分之一人口失業,據專家估計,小小的摩爾多瓦國竟有40萬婦女被迫淪為妓女,摩爾多瓦女人也形成一個特殊的群體,她們大都漂亮,但缺少教育,孤立無援,正好成為皮條客的獵物。

Su-Liyen (蘇聯) mabuliyasak satu, Moldova (摩爾多瓦) mahetik ku sakaudip, hamin nu, mala sepat tu cacay a tademaw inay ku kakulian. sausihan adidi'ay nu Moldova (摩爾多瓦) sepat a mang ku tatayna mala paculiyaway, masakaputay nu Moldova (摩爾多瓦) a tatayna, bangbangcal naming kuheni, inai’ kunipicudadan, nai’ kumipadangay, sisa mala aadupen nu tatamaan.

如今的摩爾多瓦的經濟開始增長。但到了現在的摩爾多瓦仍為全歐洲最貧窮的國家,比阿爾巴尼亞還要貧窮,而國民尤其是婦女的境況更是不容樂觀。

mucelak tu ku sakaudip nu Moldova (摩爾多瓦) ayda, katukuh ayda u sapakuyucay tu nu Europe (歐洲) a kanatal, miki saba henay tu Pi-A-El-Pa-Ni-Ya (比阿爾巴尼亞), uyu tatayna hantu sainai'ay nu laheci sa.

malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinenganmikawaway-kalumyiti