Senegal (塞內加爾)

Flag of Senegal.svg
u hata nu Senegal

u Senegal sa i labu nu Africa (非洲), itiza i 14 00 N, 14 00 W.

u ahebal nu lala' mapulung sa 196,722 km2.

u ahebal nu lala'ay sa 192,530 km2, u ahebal nu nanumay sa 4,192 km2.

hamin nu tademaw sa 14,320,055.

kakalukan umah sa 46.80%, kilakilangan umah sa 43.80%, zumaay henay umah sa 9.40%.

塞內加爾共和國(法語:La République du Sénégal),簡稱塞內加爾,西非國家,位於塞內加爾河的南岸,首都達卡。它的西邊是大西洋,北邊是茅利塔尼亞,東邊是馬利,南邊是幾內亞和幾內亞比索。甘比亞在塞內加爾的包圍之中,維德角群島在距離其海岸約560公里處。

Senegel kapulungan a kanatal (塞內加爾共和國, kamu nu Pu-Lan-Se: La République du Sénégal), pangangan han tu Senegel (塞內加爾), nutipan nu Si-Fey (西非) a kanatal, itida i timulan nu Senegel a sauwac (塞內加爾河), sudu han u Ta-Ka (達卡). nutipan han u saetipyu (Ta-si-yang 大西洋), nu amisan han u Mauritania (Maw-li-ta-ni-ya 茅利塔尼亞), waliyan u Ma-Li (馬利), nutipan sa u Ci-Ney-Ya (幾內亞) atu Ci-ney-ya-pi-suo (幾內亞比索). Gambia (Kan-pi-ya 甘比亞) itida malawa nu Senegel (塞內加爾), Wideciw cindaw (維德角群島) milaad tu bayu lima a lasubu idaw ku enem a kunli nu kakitidaan.

tapang tusu nu kanatal (首都)mikawaway-kalumyiti

u tapang tusu nu kanatal sa u Dakar (達卡).

kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日)mikawaway-kalumyiti

kakinging nu kanatal demiad sa 4 bulad 4 demiad.

tabakiay a tapang nu kanatal (元首)mikawaway-kalumyiti

u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Macky Sall, micakat a demiad sa i 2012 a mihca 4 bulad 2 demiad.

kakitidaan (地理)mikawaway-kalumyiti

塞內加爾位於非洲大陸的西部,地形主要為平原,東部和東南部有丘陵高地,沿岸多起伏的沙丘。

Senegal (塞內加爾) itdai nutipan nu Africa (Fa-cuo 非洲), u enal ku yadah, waliyan atu wali timulan sa u talakaway nu buyu', lilis han masa kubukubu nu likelikenan.

塞內加爾河(the Senegal River)是其北方邊界,在其境內長850公里。另外,塞內加爾還有甘比亞河和卡薩芒斯河。首都達卡位於維德角半島(the Cap-Vert Peninsula),是非洲大陸的最西端。

Senegal a sawac (塞內加爾河, the Senegal River) sa nu amisan nu lilis nu Senegel (塞內加爾), tanayu’ nu lala' han walu a lasubu lima a bataan a kun-li (公里). dumasatu, Senegel (塞內加爾) idaw henay ku Gambia (Kan-pi-ya 甘比亞) sauwac atu Ka-sa-mang-se (卡薩芒斯) sauwac. tapang tusu u Ta-Ka (達卡) itida i Wey-Te-Ciaw pan-taw (the Cap-Vert Peninsula, 維德角半島), u Fa-cuo talu a lala' (非洲大陸) nu nutian .

demiad (氣候)mikawaway-kalumyiti

塞內加爾受信風帶影響,屬夏雨冬乾型的熱帶莽原氣候,中部和東部大部分為半沙漠地帶。年雨量約600毫米,由北向南遞增,雨季為六月至十月。最高月均溫27℃,最低月均溫17℃,由內陸向海岸遞減。

Senegel (塞內加爾) makinawl nu bali, u kaudadan nu lalud kasienawan sa makedalay nu caledesay a demiad, teban atu waliyan a niyadu’ malatusaay a likenlikena. tumihecaan kaudadan sa enemay a lasubu haw-mi (毫米) kuni kahetikan nu udad, namaka amis pasayda i tumul macunusmacunus ku udad, uyu udad han sakaenem a bulad katukuh i cacay a bataan a bulad kuyu udad, satalakaway nu win-du (溫度) sa tusa a pulu’ idaw ku pitu a du’, saadidi'ay a bulad nu windu' han makaala tu sabaw tu pitu a du’, namakay labuay a lala' hamaw sa pasayda i bayubayuwan amawada.

likisi nu Senegel (塞內加爾的歷史)mikawaway-kalumyiti

根據考古發現,塞內加爾在史前即有人居住了。在塞內加爾占主導地位的伊斯蘭教在11世紀第一次傳入該地區,95%的塞內加爾人是穆斯林。在13世紀和14世紀,該地區屬於東部的曼丁哥(Mandingo)帝國的勢力範圍,同時期該地區還有卓洛夫(Jolof)帝國。

kaadihan numi kinkiway tu numikasi a kawaw, Senegel (塞內加爾) inuayawan nu likisi idaw tu ku tademaw mueneng. itida i Senegel (塞內加爾) mikuwanay tu Islam a kiwkay (伊斯蘭教) itida i sabaw cacay idaw ku cacay a seci sayaway amicumud tiya niyaduan, siwa a pulu’ idaw ku lima a kilac nu Senegel (塞內加爾) a tademaw sa u Muslim (Mu-se-lin 穆斯林). itida i sabaw tulu a seci katukuh i sabaw sepat a seci, ya niyadu’ han u nu waliyan nu Mandingo (Man-din-go 曼丁哥) a kanatal nu saicelangay a kakitidaan, tawya a seci nina niyadu han idaw henay ku Cun-Luo-Hu (Jollh, 卓洛夫) kanatal.

15世紀中葉葡萄牙人侵入,來到塞內加爾,1659年法國在聖路易斯港建立殖民點,1864年成為法國殖民地,1909年併入法屬西非,最終占領該地區。

sabaw tu lima a seci cuoyi debungan nu Pu-taw-ya (葡萄牙), tannin i Senegel (塞內加爾) 1659 a mihcaan France (Fa-kuo 法國) itni i Sen-luy-se (聖路易斯) a minatu patideng tu kakitidaan nu mikuwanay a tademaw, 1864 mihcaan mala France (Fa-kuo 法國) mamikuwanay a kakitidaan, 1909 a mihcaan papulung han i France (Fa-kuo 法國) tunu satipan nu Africa (西非). sadikuday satu midebung tininiyaduan.

1959年1月,塞內加爾同法國殖民地法屬蘇丹結成馬里聯邦。1960年4月4日同法國簽署權力移交協定,並於1960年6月20日完全獨立。但由於國內政治困難,聯邦於8月20日解體。塞內加爾和蘇丹(更名為馬里共和國)分別宣布獨立。1960年8月,利奧波德·塞達爾·桑戈爾當選為塞內加爾第一任總統。

1959 mihcaan cacay a bulad, Senegel (塞內加爾) atu France (Fa-kuo 法國) mikuwanay France (Fa-kuo 法國) nu Sudan (蘇丹) milihida mala Mlilanpan (馬里聯邦). 1960 mihcaan sepatay a bulad sapatay a demiad malecad atu France (Fa-kuo 法國) masasulit tu canli amalaliyun masasulit, sai 1960 mihcaan enemay a bulad tusa a pulu’ a demiad tada misiteked tu kunuheni. u kanatal nu cence nuheni masautiih ayda, u Lanpan i waluway a bulad tusa a pulu’ malawpes tu. Senegel (塞內加爾) atu Sudan (蘇丹) (sumaden nuheni ku ngangan tu Ma-li kun-he-kuo( 馬里共和國), mahahaputu misiteked tu kamisa. 1960 mihcaan walu a bulad, Léopold Sédar Senghor (利奧波德.塞達爾.桑戈爾), maala mala sayaway a cungtun.

在馬里聯邦解體之後,總統桑戈爾和總理馬馬杜·迪亞(Mamadou Dia)共同執政。1962年12月,迪亞試圖發動政變,但沒有成功。

macinuwas satu ku Mlilanpan (馬里聯邦) cungtun ci Senghor (San-ke-el 桑戈爾) atu cungli ci Mamadou Dia (馬馬杜.迪亞) mapulung mikuwan tu kanatal. 1962 a mihcaan cacay a pulu’ idaw ku tusa a bulad, ci Diya (迪亞) milingatu palulecus tu kanatal, nika caay kalaheci ku kawaw.

迪亞被逮捕被監禁,並且塞內加爾通過了一部新的憲法以鞏固總統的權力。1980年,總統桑戈爾決定退出政壇並將權力交給了他精心挑選的繼承人---阿卜杜·迪烏夫(Abdou Diouf)。

ci Diya (迪亞) madakep mapululen, sisa Senegel (塞內加爾) makaawaws tu cacaya a baluhay nunisulit tu Senfa (憲法) patanektek tu kawaw nu cungtun. 1980 a mihcaan, cung-tun ci Senghor (San-ke-el 桑戈爾) midateng tadikud mangalay pabeli tu kanamuhan nida a tademaw mamilaylay tu kawaw nida ci Abdou Diouf (阿卜杜.迪烏夫).

1982年2月1日,塞內加爾同甘比亞組成了名義上的塞內甘比亞聯邦。但是,聯盟在1989年解散。自1982年以來,卡薩芒斯(Casamance)地區分裂勢力同政府軍衝突不斷。

1982 a mihcaan tusa a bulad cacay a demiad , Senegel (塞內加爾) malecad atu Gambia (Kan-pi-ya 甘比亞) misakapud tu kasi nganganay tu Senegambia (Say-nai-Kan-pi-ya 塞內甘比亞) lan-pan. nika ya lanman itida i 1989 a mihecaan macinuwas. namakay 1982 a mihcaan sa, Ka-sa-mang-se (卡薩芒斯) niyadu' masasalul aecus atu sifu nu hitay sawsawni amasasu ada’.

阿卜杜·迪烏夫在1981年至2000年期間擔任總統職務。他鼓勵放寬政治參與,減少政府對經濟的干預,擴大外交接觸特別是與其它開發中國家,改善民主與人權。迪烏夫擔任了四屆總統。

Abdou Diouf (阿卜杜.迪烏夫) itini i 1981 a mihcaan katukuh i 2000 a mihcaan mala cungtun. misa icelang cinida mipalihalay tu cence milihida, kya mawada’ku sakaudip nu kawaw, misa tabaki tu sakay putah misiteked tu mitalaayaway a kanatal nu duma a kanatal. misumad tu sakalihalay nu siykay atu tademaw a kawaw. Abdou Diouf (阿卜杜.迪烏夫) maka ala’tu kinasepatay a mala cungtun.

在2000年總統大選中,他敗給了反對黨領袖阿卜杜拉耶·瓦德。塞內加爾完成了歷史上第二次權力的和平交接,也是第一次一個政黨同另一個政黨之間的權力交接。2004年12月30日,總統瓦德宣布塞國政府與分裂勢力在卡薩芒斯簽署和平協定,卡薩芒斯分裂勢力宣布放棄武裝鬥爭。

i tusaay a malebud pisingkiwan, mademec nu mihantaya a cendan nu sakakaay ci Apudulaye.wawde (阿卜杜拉耶.耶.瓦德). Senegael (塞內加爾) mahedektu ku likisi nu sakatusa ani ka lihalay amasa sukapah masasu tanengay. tusa a malebud idaw ku sapat a mihcaan sabaw tusa a bulad tulu a pulu’a demiad, cungtun ci Wawde (瓦德) mihapu tu Senegel (塞內加爾) a seyhu atu nika sasuadaay itidai

Ka-sa-mang-se (卡薩芒斯) masasulit tu saka lihalay nu sasulitan. Ka-sa-mang-se (卡薩芒斯) nu sasuadaay a tademaw mihapusatu alesen niyam ku sakalepacaw a tuudtuud sa

2012年3月25日,麥基·薩勒在總統競選中通過兩輪投票,最後在第二輪投票中擊敗了尋求連任的阿卜杜拉耶·瓦德,以65.80%的得票率成功當選為新一任總統。

tusa a malebud idaw ku sabaw tusa a mihcaan tulu a bulad tusa a bataan idaw ku lima a demiad, May-ci Sa-le (麥基.薩勒) itini i nipisingkiwan tu cungtun sa milakuud tu tusaay anipi hapiw, sadikuday tu sakatusa anipihapiw demecen nida ku mangalaya mikinapina amama lacungtun ci Apudulaye.wawde (阿卜杜拉耶.耶.瓦德) sa i enen a pulu’idaw ku lima nu walu a pulu’nu kilac anipihapiu malaheci maala baluhaya a cungtun cinida.

malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinenganmikawaway-kalumyiti